Vakbonden en jongeren: nog vrienden?

De vakbonden vergrijzen in Europa. Ze lijken steeds moeilijker jongeren warm te kunnen maken voor hun werking. Waarom? En wat kunnen ze eraan doen? Onderzoeker Kurt Vandaele (ETUI) werpt een licht op het probleem in zijn blogpost.

Heel wat vakbonden zitten in de problemen. Het aandeel werknemers dat lidgeld betaalt, zakte de voorbije decennia in bijna heel Europa (België is een van de weinige uitzonderingen). De vakbonden verouderen ook. De gemiddelde leeftijd stijgt. Het merendeel van de vakbondsleden zijn midden veertig tot begin vijftig. Jongeren lijken geen aansluiting meer te vinden, analyseert Kurt Vandaele, senior researcher bij het European Trade Union Institute (ETUI). ETUI is het onafhankelijke onderzoeks- en trainingscenter van de European Trade Union Confederation (ETUC), dat de Europese vakbonden overkoepelt.  

Collega Stan De Spiegelaere (ETUI) refereerde vorig jaar in zijn blog ('De vakbond lijkt elke connectie met de jeugd te zijn verloren. Maar is dat wel zo?') naar een internationale studie waaruit blijkt dat jongeren (tot ongeveer 24 jaar) vaker denken dat een vakbond nodig is dan ouderen. Ongeveer 80% van de jongeren vindt dat sterke vakbonden noodzakelijk zijn om de arbeidsvoorwaarden en lonen te beschermen. Maar vertrouwen hebben in de vakbonden betekent nog niet dat jongeren ook effectief lid worden. Worden ze toch lid dan is het niet zozeer uit ideologische redenen maar uit praktische overwegingen: voor de dienstverlening (juridische hulp, hulp bij conflicten, uitkering,…).

Waarom keren jongeren zich af van vakbonden?

To do list voor vakbonden

Wat kunnen vakbonden dan doen om opnieuw aansluiting te vinden met jongeren? Kurt Vandaele doet enkele suggesties:

  • Investeer in vakbondsvriendelijke sociale netwerken (ouders, familie en vrienden die pro vakbond zijn). Zo verhoog je de kans dat jongeren een positieve houding tegenover vakbonden ontwikkelen.
  • Focus op de vakbondswerking rond precair werken, aangezien heel wat jongeren daarin terechtkomen.
  • Ontwikkel strategieën met de focus op een levenslange aanpak in plaats van een job centraal te zetten. Jongeren veranderen immers (vaak) van job.
  • Onderzoek hoeveel jongeren in contact komen met vakbondswerking en analyseer hun ervaringen op het werk

“Er is niet zoiets als een wijdverspreid anti-vakbondsgevoel”, schrijft Kurt Vandaele. Hij ziet meer een probleem in het ‘onbekend is onbemind’-verhaal. Voor heel wat jongeren is de rol van de vakbonden niet duidelijk. En dat is te verklaren door de afnemende aanwezigheid van vakbondsgezinde ouders, familie en vrienden. Deze netwerken verzwakken des te meer in sectoren en landen waar de vakbonden afnemen.

Professor Valeria Pulignano & Nadja Doerflinger (Centrum voor Sociologisch Onderzoek – KU Leuven) onderzochten enkele jaren geleden de verhoudingen tussen Belgische vakbonden en jongeren. Ze zien ook problemen bij imago: media berichten vooral over stakingen, maar veel minder over onderhandelingen en nieuwe collectieve overeenkomsten. Aan de andere kant is het beeld van vakbonden dan van ‘oude mannen in gekleurde jasjes’. Jonge vakbondsleden staan zelden in het middelpunt van de belangstelling.

Informeren over de vakbondswerking en sociale rechten lijkt dan de boodschap, die ook de vakbonden hebben begrepen, aldus Kurt Vandaele. Maar eens jongeren de overstap maken van onderwijs naar de arbeidsmarkt is het van groot belang dat ze die vakbonden ook terugvinden op de werkvloer. En dat is vaak niet zo… Jongeren gaan steeds meer aan de slag in sectoren en werkomgevingen waar de vakbonden zwak staan of zelfs helemaal niet aanwezig zijn.

De vijandigheid van werkgevers naar vakbonden en de angst om een stempel te krijgen zorgen eveneens voor minder enthousiasme bij jongeren om zich te syndiceren.

In landen waar vakbonden geïnstitutionaliseerd zijn in de arbeidsmarkt, zoals in België, zijn de kosten om werknemers te organiseren en te bedienen lager. Er is dus ook meer ruimte om jongeren te informeren over de voordelen van een lidmaatschap. En dat heeft zin. Want uit onderzoek blijkt verder dat waar jongeren sterker vertegenwoordigd zijn in de vakbonden, ook het aandeel oudere leden er een stuk hoger ligt.

Meer weten?

Publicatiedatum: 09/10/2017 - 09:12
Auteur: Katleen Weytjens

Arbeidsmarkt & -beleid

13/12/17 - 10:01 Duaal leren, waarop nog wachten?12/12/17 - 12:10 Bedrijven bereid tot hogere lonen om kandidaten te overhalen11/12/17 - 18:00 Meer jongeren volgen opleiding07/12/17 - 06:55 Springen met een dubbele parachute06/12/17 - 11:41 Gemiddelde leeftijd werknemers stijgt erg snel04/12/17 - 07:12 Stiekem solliciteren29/11/17 - 20:46 Sterke HR-dienstverleners ondersteunen dynamische arbeidsmarkt29/11/17 - 11:47 Moet/mag zwangere zelf beslissen om te blijven werken?08/11/17 - 11:10 Muyters wil actieplan VDAB rond krapte arbeidsmarkt06/11/17 - 16:00 Dromen van organisaties in beweging

HRM

13/12/17 - 19:47 Complexiteitstheorie in een HR-jasje29/11/17 - 10:48 Is GDPR een gevaar voor HR?28/11/17 - 06:54 Cegeka: left brain with a touch of right22/11/17 - 07:10 Werkgevers, stop met loopbaanpaden uitstippelen20/11/17 - 07:46 Cegeka: van reactief naar proactief HR-beleid16/11/17 - 07:37 Zorgt personaliseren van werk voor betere bedrijfsprestaties?15/11/17 - 20:12 Verpleegkundigen leren online eigen burn-out voorkomen13/11/17 - 10:02 Als passie de motor wordt08/11/17 - 11:16 1 op 7 werknemers wekelijks gepest07/11/17 - 08:37 We zijn het noorden kwijt!

Leiderschap

06/12/17 - 06:55 We concentreren ons gemakkelijker in een koffiebar29/11/17 - 20:12 Voor amper 1 op 8 werknemers klopt imago werkgever met realiteit22/11/17 - 07:47 Daar zit muziek in14/11/17 - 15:23 Waarom zou je duurzaam ondernemen?24/10/17 - 06:59 Nomineer nu de CSR Professional of the Year 2017!02/10/17 - 07:31 Stop geen emoji in je mail25/09/17 - 08:48 Slaapwel!04/09/17 - 08:12 Kan het ook anders in organisaties?31/08/17 - 07:01 1-septemberplannen voor werknemers21/08/17 - 07:33 Wie maalt er om een mailtje minder?

Juridisch

07/12/17 - 07:10 Bedrijf verkocht: nieuwe bazen, nieuwe wetten?23/11/17 - 07:08 De almacht van de sociale inspectie09/11/17 - 07:14 Ook ziekte kent zijn regels19/10/17 - 07:11 Anciënniteit, het sleutelelement bij ontslag05/10/17 - 07:20 Wat zet de staker op het spel?26/09/17 - 17:34 Thematisch verlof pikt tijdskrediet in21/09/17 - 07:09 Wat met de bedrijfswagen op het einde van de rit?07/09/17 - 07:48 Uitzendarbeid: efficiënt rekruteringsmiddel?!24/07/17 - 15:01 Wet op uitzendarbeid wordt 3011/07/17 - 16:58 4 op 5 willen auto niet ruilen voor cash

Blog

14/12/17 - 07:07 Pleidooi voor een gereduceerd werknemersstatuut12/11/17 - 19:48 WisKeys 2 jaar!25/10/17 - 08:57 Liefde op het eerste gezicht hoeft niet18/10/17 - 07:55 Burn-outcoaches bestaan niet11/10/17 - 06:49 Hoe verantwoordelijk is de leider?27/09/17 - 07:00 Een job die niet aansluit bij je studies, is dat zo erg?19/09/17 - 06:46 Wat als … je werkgever je leven redt?20/07/17 - 10:20 Waarom vaders evenveel ouderschapsverlof moeten nemen01/07/17 - 06:25 Vergeet de gaten. Sloop de muur!22/06/17 - 09:02 You are growing! What about your employees?

Jobhop

13/12/17 - 20:13 Jobhop: Sylvie Bertrand13/12/17 - 20:04 Jobhop: Marieta Baaijens13/12/17 - 19:58 Jobhop: Emely Theerlynck13/12/17 - 19:42 Jobhop: Denis Langlois06/12/17 - 16:26 Jobhop: Meike Janssens06/12/17 - 14:37 Jobhop: Patrick Verboven06/12/17 - 14:24 Jobhop: Steven Dehaemers06/12/17 - 09:30 Jobhop: Jurryt Prims29/11/17 - 20:48 jobhop: Stefan Denayer29/11/17 - 20:45 Jobhop: Ulrike Hanig

Events

19/10/17 - 11:35 CSR Professional of the Year 201719/09/17 - 14:53 Conferentie #HRPRO10011/09/17 - 12:59 The future of HR: employee engagement is key01/09/17 - 13:11 Evidence based HR01/09/17 - 12:37 Leaders Lunch: Trust at Work10/05/17 - 21:08 The Future of Organising03/05/17 - 09:53 Codification of labour law19/04/17 - 15:41 Bloeiende freelance HR-loopbanen11/04/17 - 15:24 Employer branding seminarie13/10/16 - 13:36 #LERENuitBOEKEN: 12 boeken, 12 auteurs

Dossiers

06/11/17 - 16:36 De toekomst in beweging12/10/17 - 05:39 Innoverende HR in de praktijk07/09/17 - 07:48 De arbeidswet ontrafeld15/06/17 - 09:47 Re-integratie = kansen benutten14/06/17 - 09:00 #LerenuitBoeken01/06/17 - 06:18 Mini-dossier: duurzame loopbanen18/05/17 - 09:57 Zinvol werk: de sleutel tot weerbaarheid04/05/17 - 06:24 Competentie- en talentmanagement in slakkengang24/04/17 - 16:33 Als de centen (niet) rollen30/03/17 - 11:11 Survival of the fittest