Vakbonden en jongeren: nog vrienden?

De vakbonden vergrijzen in Europa. Ze lijken steeds moeilijker jongeren warm te kunnen maken voor hun werking. Waarom? En wat kunnen ze eraan doen? Onderzoeker Kurt Vandaele (ETUI) werpt een licht op het probleem in zijn blogpost.

Heel wat vakbonden zitten in de problemen. Het aandeel werknemers dat lidgeld betaalt, zakte de voorbije decennia in bijna heel Europa (België is een van de weinige uitzonderingen). De vakbonden verouderen ook. De gemiddelde leeftijd stijgt. Het merendeel van de vakbondsleden zijn midden veertig tot begin vijftig. Jongeren lijken geen aansluiting meer te vinden, analyseert Kurt Vandaele, senior researcher bij het European Trade Union Institute (ETUI). ETUI is het onafhankelijke onderzoeks- en trainingscenter van de European Trade Union Confederation (ETUC), dat de Europese vakbonden overkoepelt.  

Collega Stan De Spiegelaere (ETUI) refereerde vorig jaar in zijn blog ('De vakbond lijkt elke connectie met de jeugd te zijn verloren. Maar is dat wel zo?') naar een internationale studie waaruit blijkt dat jongeren (tot ongeveer 24 jaar) vaker denken dat een vakbond nodig is dan ouderen. Ongeveer 80% van de jongeren vindt dat sterke vakbonden noodzakelijk zijn om de arbeidsvoorwaarden en lonen te beschermen. Maar vertrouwen hebben in de vakbonden betekent nog niet dat jongeren ook effectief lid worden. Worden ze toch lid dan is het niet zozeer uit ideologische redenen maar uit praktische overwegingen: voor de dienstverlening (juridische hulp, hulp bij conflicten, uitkering,…).

Waarom keren jongeren zich af van vakbonden?

To do list voor vakbonden

Wat kunnen vakbonden dan doen om opnieuw aansluiting te vinden met jongeren? Kurt Vandaele doet enkele suggesties:

  • Investeer in vakbondsvriendelijke sociale netwerken (ouders, familie en vrienden die pro vakbond zijn). Zo verhoog je de kans dat jongeren een positieve houding tegenover vakbonden ontwikkelen.
  • Focus op de vakbondswerking rond precair werken, aangezien heel wat jongeren daarin terechtkomen.
  • Ontwikkel strategieën met de focus op een levenslange aanpak in plaats van een job centraal te zetten. Jongeren veranderen immers (vaak) van job.
  • Onderzoek hoeveel jongeren in contact komen met vakbondswerking en analyseer hun ervaringen op het werk

“Er is niet zoiets als een wijdverspreid anti-vakbondsgevoel”, schrijft Kurt Vandaele. Hij ziet meer een probleem in het ‘onbekend is onbemind’-verhaal. Voor heel wat jongeren is de rol van de vakbonden niet duidelijk. En dat is te verklaren door de afnemende aanwezigheid van vakbondsgezinde ouders, familie en vrienden. Deze netwerken verzwakken des te meer in sectoren en landen waar de vakbonden afnemen.

Professor Valeria Pulignano & Nadja Doerflinger (Centrum voor Sociologisch Onderzoek – KU Leuven) onderzochten enkele jaren geleden de verhoudingen tussen Belgische vakbonden en jongeren. Ze zien ook problemen bij imago: media berichten vooral over stakingen, maar veel minder over onderhandelingen en nieuwe collectieve overeenkomsten. Aan de andere kant is het beeld van vakbonden dan van ‘oude mannen in gekleurde jasjes’. Jonge vakbondsleden staan zelden in het middelpunt van de belangstelling.

Informeren over de vakbondswerking en sociale rechten lijkt dan de boodschap, die ook de vakbonden hebben begrepen, aldus Kurt Vandaele. Maar eens jongeren de overstap maken van onderwijs naar de arbeidsmarkt is het van groot belang dat ze die vakbonden ook terugvinden op de werkvloer. En dat is vaak niet zo… Jongeren gaan steeds meer aan de slag in sectoren en werkomgevingen waar de vakbonden zwak staan of zelfs helemaal niet aanwezig zijn.

De vijandigheid van werkgevers naar vakbonden en de angst om een stempel te krijgen zorgen eveneens voor minder enthousiasme bij jongeren om zich te syndiceren.

In landen waar vakbonden geïnstitutionaliseerd zijn in de arbeidsmarkt, zoals in België, zijn de kosten om werknemers te organiseren en te bedienen lager. Er is dus ook meer ruimte om jongeren te informeren over de voordelen van een lidmaatschap. En dat heeft zin. Want uit onderzoek blijkt verder dat waar jongeren sterker vertegenwoordigd zijn in de vakbonden, ook het aandeel oudere leden er een stuk hoger ligt.

Meer weten?

Publicatiedatum: 09/10/2017 - 09:12
Auteur: Katleen Weytjens

Arbeidsmarkt & -beleid

11/07/18 - 10:12 De dienstenchequesector, een succesverhaal?11/07/18 - 10:08 Federgon dringt aan op verder optimaliseren dienstenchequesysteem11/07/18 - 09:18 Individuele beroepsopleiding IBO wordt kosteloos04/07/18 - 19:17 Vlaamse werkloosheid daalt al bijna drie jaar25/06/18 - 19:12 Studenten willen nog meer werken21/06/18 - 06:29 Zoeken naar de '&' in oplossingen19/06/18 - 07:29 Belg verandert van job voor carrière of mobiliteit18/06/18 - 17:41 Werkgevers twijfelen meer over VDAB-kandidaten14/06/18 - 06:28 Ook arbeidsorganisatie en -relaties voelen effecten van digitalisering14/06/18 - 06:27 Digitalisering: uitdagingen worden opportuniteiten

HRM

05/07/18 - 06:24 Weet jij welk talent je in huis hebt?04/07/18 - 20:53 12% rijdt nooit met bedrijfswagen naar het werk04/07/18 - 19:32 De waarheid van de sollicitant28/06/18 - 06:05 Welzijn: bouwen aan duurzame inzetbaarheid27/06/18 - 19:29 Aziatische steden zijn duurste voor expats27/06/18 - 18:16 Rotmobieltje!21/06/18 - 06:21 Flexibel loon voor sterker werk21/06/18 - 06:21 Hoe sterk of zwak is het cafetariaplan?07/06/18 - 09:42 WK-gekte: Belgen blijven nuchter06/06/18 - 21:58 Zet jij CSR in om talent aan te trekken?

Leiderschap

13/06/18 - 19:23 Persoonlijkheid leidinggevende mannen en vrouwen verschilt nauwelijks07/06/18 - 06:34 De feiten, niets dan de feiten28/05/18 - 08:45 Het is de schuld van het schuldgevoel23/05/18 - 10:24 Kantoorhond verjaagt stress15/05/18 - 06:19 Dansen met collega’s27/04/18 - 12:47 Tijd geven aan de maatschappij26/04/18 - 07:44 “Wat weet jij van water? Je bent een vis”25/04/18 - 16:31 Belg heeft veel autonomie, weinig inspraak23/04/18 - 15:51 Je bent succesvol, waarom werk je dan nog zo hard?05/04/18 - 06:24 Positief roddelen

Juridisch

12/07/18 - 06:14 Wat als je werknemer bedrijfsgeheimen doorvertelt?05/07/18 - 05:54 Flexibel ouderschapsverlof wordt mogelijk28/06/18 - 06:55 Wat als je werknemer in de politiek gaat?14/06/18 - 06:48 Moet je een ontslag altijd motiveren?31/05/18 - 06:23 Moet de zieke werknemer zijn bedrijfswagen inleveren?17/05/18 - 07:18 Wanneer betaal je de verbrekingsvergoeding?03/05/18 - 06:45 Ooit vakantiegeld fout uitbetaald? Lees even dit…19/04/18 - 07:04 Onterecht afwezig, (geen) reden tot ontslag05/04/18 - 07:17 Een werknemer maakt een fout: wie betaalt de schade?22/03/18 - 07:26 Hoe eerlijk moet een sollicitant zijn?

Blog

20/06/18 - 19:06 Van oorlog om talent naar opportuniteit?13/06/18 - 16:19 6 tips om de thuiswerkplek succesvol te implementeren02/05/18 - 07:20 Stapvoets is de snelste weg naar een betere mobiliteit26/03/18 - 10:23 Ken jij de vier Aziatische carrièreopties?06/03/18 - 06:50 Bescheidenheid siert ook een leider01/03/18 - 06:35 Ik heb het gehad met de files...20/02/18 - 07:03 3D-HR: omlaag, omhoog en opzij24/01/18 - 17:37 Cultuur + Technologie + Data = Employee Engagement17/01/18 - 10:01 Kijk niet enkel met je organisatiebril14/12/17 - 07:07 Pleidooi voor een gereduceerd werknemersstatuut

Jobhop

21/06/18 - 08:02 Jobhop: Diederik Van Noten21/06/18 - 07:52 Jobhop: Kristof Van den Elsen20/06/18 - 18:27 Jobhop: Fons Leroy20/06/18 - 18:24 Jobhop: Karel Van Eetvelt30/05/18 - 21:16 Jobhop: Peter Samyn30/05/18 - 21:12 Jobhop: Marc De Boom30/05/18 - 12:06 Jobhop: Tony Verlinden30/05/18 - 11:53 Jobhop: Bart Buysse17/05/18 - 08:24 Jobhop: Johan Browaeys17/05/18 - 08:18 Jobhop: Olivier Valentin

Events

07/06/18 - 16:18 HR-Gala 201811/04/18 - 08:44 Werkgeluk 202019/03/18 - 09:53 HR in de zorg: Is leren de geheime superkracht?20/02/18 - 12:29 Meer events?13/02/18 - 12:54 Masterclass Recruitment Analytics06/02/18 - 09:33 Arbeidsre-integratie bij langdurige ziekte22/12/17 - 11:18 De uitdagingen van Arbeidsmarkt 4.019/10/17 - 11:35 CSR Professional of the Year - GRATIS TICKETS voor WisKeys-lezers19/09/17 - 14:53 Conferentie #HRPRO10011/09/17 - 12:59 The future of HR: employee engagement is key

Dossiers

06/06/18 - 22:18 Langer werken: hoe worden we samen 100?24/05/18 - 07:22 Recruitment analytics14/03/18 - 16:42 De hartslag van arbeidsmarkt 4.021/02/18 - 16:26 CSR is een trend, geen hype07/12/17 - 07:48 De arbeidswet ontrafeld06/11/17 - 16:36 De toekomst in beweging12/10/17 - 05:39 Innoverende HR in de praktijk15/06/17 - 09:47 Re-integratie = kansen benutten14/06/17 - 09:00 #LerenuitBoeken01/06/17 - 06:18 Mini-dossier: duurzame loopbanen