Een nieuwe tijd vraagt een wendbaar HR-beleid

DOSSIER LANGER WERKEN - Veranderende tijden genereren historische kansen. Taboes moeten op tafel komen en vastgeroeste modellen dienen losgeweekt. Het HRPro-congres zette een aantal bakens uit voor duurzaam en langer werken.

Een nieuwe economie wordt vormgegeven door bedrijven én mensen. Beiden moeten op zoek naar modellen en modaliteiten die tegemoet komen aan de talrijke uitdagingen. Op HR-vlak is veel mogelijk en de goede praktijken nemen toe. Maar waarop moeten werkgevers en beleidsmakers op korte en middellange termijn inzetten om van ‘langer werken’ een haalbaar succes te maken?

Flexibele verloning

Het huidige bezoldigingssysteem linkt de loonevolutie aan anciënniteit en indirect ook aan leeftijd, en vormt een rem op de tewerkstelling van oudere werknemers. Volgens Vlerick Business School verdient een werknemer van 55 jaar in dezelfde functie gemiddeld 45% meer dan zijn collega van 30. We zien die trend zelfs in ondernemingen die boven de barema’s vergoeden.

Een revisie van het loonbeleid dringt zich op.

Dat bezoldigingsbeleid is in ons land sterk verankerd. Oudere werknemers die systematisch duurder zijn dan hun jongere collega’s missen daardoor kansen om langer aan de slag te blijven in eenzelfde of een andere functie bij dezelfde of een andere werkgever. De ambitie om nieuwe of misschien beter aangepaste uitdagingen of horizonten op te zoeken, versmalt door de gouden kooi waarin men vaak gevangen zit en de prijs voor de werkgever loopt (te) hoog op. 

Dat betekent natuurlijk niet dat het hele beroepsverleden van tafel moet worden geveegd. Er kunnen verschillende loonniveaus per functie mogelijk blijven. Maar om na een eerste ervaring in een functie te kunnen groeien, zullen andere elementen moeten in rekening gebracht worden, zoals het verwerven en bijwerken van competenties, maar ook de individuele en collectieve prestaties van de werknemers. Het is ook zinvol om het loonpakket meer op de individuele wensen en behoeften van de werknemer af te stemmen. Met andere woorden: meer maatwerk, in beide richtingen.

Levensloopbaanplanning en levenslang leren

De digitalisering heeft een grote impact op onze economie, de tewerkstelling, de arbeidsmarkt, de ondernemingen en hun werknemers. We moeten de opportuniteiten ervan omarmen en optimaliseren. De geschiedenis leert immers dat de technologische (r)evoluties op termijn altijd leiden naar meer economische groei en jobs, waardoor er vandaag meer mensen aan de slag zijn dan ooit tevoren. Het digitale tijdperk vereist nieuwe en andere vaardigheden en competenties, zoals digitale skills, probleemoplossend denken, creativiteit en sociale vaardigheden. Daarop moet volop worden ingezet, in het onderwijs- en arbeidsmarktbeleid.

Lees ookDe werkgelegenheidsgraad bij oudere werknemers, nog een lange weg te gaan

Loopbanen zijn niet meer zoals voorheen. Een ‘job voor het leven’ (van start tot pensioen bij dezelfde werkgever) is nu en in de toekomst nog weinig waarschijnlijk. Loopbaanplanning en het voortdurend bijspijkeren van onze competenties worden dan ook steeds belangijker. Diploma’s en kennis zijn almaar sneller gedateerd. Om inzetbaar te blijven, is loopbaanlang leren in elk stadium van de carrière onvermijdelijk. Dat is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van werk(zoek)enden, werkgevers en overheid.

Leren kan op verschillende manieren en plaatsen: formeel en informeel, levenslang en levensbreed, on the job en buiten het werk, in klas of op afstand. Ook daar is digitalisering een troef. Denk maar aan de mogelijkheden van e-learning en de talrijke digitale tools die opleiding faciliteren en toegankelijker maken.

Talent is de enige grondstof en dus investeren slimme bedrijven in een aangepast en proactief vormingspakket voor hun medewerkers. Gepaste vorming helpt mee de arbeidskrapte bestrijden en versterkt de employer branding en dus de aantrekkingskracht van de werkgever. Waarom opleiding ook niet meenemen in de loonvorming? Laat mensen naast mobiliteit of een ruimer pensioen ook kiezen voor vorming in plaats van voor een gewone loonsverhoging. Of bijvoorbeeld door een valorisering van de loonindexering om de investering in vorming en de algemene inzetbaarheid van medewerkers te bevorderen? Een al te passief beschermende arbeidswetgeving zou bovendien vorming kunnen (her)waarderen als een nieuwe vorm van sociale bescherming en als waarborg voor inzetbaarheid door ze te verrekenen op de ontslagregeling. Zo maken we mee de omslag van job- naar werkzekerheid. Een revisie van het loonbeleid dringt zich op.

Een belangrijk deel van het initiatief ligt vanzelfsprekend bij het individu. De baten om te blijven leren zijn duidelijk. Werkzekerheid is er één van. De wendbaarheid van de werknemer maar ook de werkbaarheid van het werk vaart wel bij leren. Zo is leren zich ook weren. Toch ontbreekt die individuele leercultuur in ons land. Een wijze leerrekening met een uitgekiend evenwicht van solidariteit en eigen verantwoordelijkheid kan dienen als ondersteunend kader. Daarbij gaat het over meer dan tijd en geld, maar ook over de opbouw van een waardevolle competentieportfolio. Om dat te kunnen realiseren is het belangrijk dat het aanbod de vraag naar loopbaanlang leren volgt, binnen en buiten de werkuren.

Wettelijk kader en sociale bescherming

De huidige regelgeving is door de snelle technologische omwenteling in snelheid gepakt en moet dringend geactualiseerd worden. Dat is nodig om de voordelen van het digitale te integreren en te optimaliseren. En er voor te zorgen dat bedrijven wendbaar op de nieuwe ontwikkelingen kunnen inspelen. Een gelijk speelveld voor de diverse actoren vormt daarbij een essentieel aandachtspunt: een duidelijk en eenvoudig wettelijk kader waarbij iedereen volgens dezelfde regels speelt en met gelijke wapens strijdt, een kader dat groei en ondernemerschap faciliteert, maar toch een voldoende basis en bescherming biedt.

Zorgen nieuwe statuten voor digitale nomaden en gig-workers niet voor meer complexiteit en rechtsonzekerheid?

De digitale revolutie impliceert ook uitdagingen voor de sociale bescherming en de houdbaarheid van de sociale zekerheid. Er gaan stemmen op om nieuwe statuten voor digitale nomaden en gig-workers in het leven te roepen. Maar zullen ze niet voor meer complexiteit en rechtsonzekerheid zorgen? Hoe kunnen alle statuten duidelijk afgebakend blijven? Is het niet veel beter om, zonder taboes, te zoeken naar eenvoudige recepten die een haalbaar en wendbaar kader bieden voor de uitdagingen van de digitale wereld? Liever doordachte keuzes dan snelle wetgevende ingrepen, met extra regels voor een al uiterst complexe regelgeving.

Auteurs: WisKeys en VBO. ​ Dit artikel verschijnt ook in VBO Reflect #16.

Dit artikel maakt deel uit van het dossier 'Langer werken: hoe worden we samen 100?'.
Publicatiedatum: 06/06/2018 - 06:18

Arbeidsmarkt & -beleid

14/06/18 - 06:28 Ook arbeidsorganisatie en -relaties voelen effecten van digitalisering14/06/18 - 06:27 Digitalisering: uitdagingen worden opportuniteiten13/06/18 - 18:54 Bedrijven ijveren voor meer werkplekleren voor jongeren07/06/18 - 06:18 Werkgelegenheidsgraad oudere werknemers06/06/18 - 21:57 Met meer langer werken31/05/18 - 08:47 HR’s verlanglijstje: top-5 beleidsmaatregelen rond arbeidskrapte23/05/18 - 10:25 Robotisering: 1 op 4 verwacht interessanter werk, 1 op 6 jobverlies17/05/18 - 07:14 Arbeidsmarkt 2018: de toestand is ernstig maar niet hopeloos09/05/18 - 14:28 Masterdiploma’s krijgen de kraan niet hersteld01/05/18 - 07:05 Welke jobs lijden onder automatisering?

HRM

07/06/18 - 09:42 WK-gekte: Belgen blijven nuchter06/06/18 - 21:58 Zet jij CSR in om talent aan te trekken?30/05/18 - 14:49 Waarom blijft demotie onbespreekbaar?24/05/18 - 07:33 Hoe effectief is je rekruteringsproces?24/05/18 - 07:30 Wat recruitment kan leren van e-commerce24/05/18 - 06:22 Waar bewijst HR-analytics zijn nut?23/05/18 - 09:45 HR in de Zorg zet de kracht van leren centraal16/05/18 - 12:01 Ziekenhuis met goesting, het kan!16/05/18 - 11:22 Werk en privé: huwelijk of scheiding?02/05/18 - 06:42 "Het gaat erom jezelf future-proof te maken"

Leiderschap

13/06/18 - 19:23 Persoonlijkheid leidinggevende mannen en vrouwen verschilt nauwelijks07/06/18 - 06:34 De feiten, niets dan de feiten28/05/18 - 08:45 Het is de schuld van het schuldgevoel23/05/18 - 10:24 Kantoorhond verjaagt stress15/05/18 - 06:19 Dansen met collega’s27/04/18 - 12:47 Tijd geven aan de maatschappij26/04/18 - 07:44 “Wat weet jij van water? Je bent een vis”25/04/18 - 16:31 Belg heeft veel autonomie, weinig inspraak23/04/18 - 15:51 Je bent succesvol, waarom werk je dan nog zo hard?05/04/18 - 06:24 Positief roddelen

Juridisch

14/06/18 - 06:48 Moet je een ontslag altijd motiveren?31/05/18 - 06:23 Moet de zieke werknemer zijn bedrijfswagen inleveren?17/05/18 - 07:18 Wanneer betaal je de verbrekingsvergoeding?03/05/18 - 06:45 Ooit vakantiegeld fout uitbetaald? Lees even dit…19/04/18 - 07:04 Onterecht afwezig, (geen) reden tot ontslag05/04/18 - 07:17 Een werknemer maakt een fout: wie betaalt de schade?22/03/18 - 07:26 Hoe eerlijk moet een sollicitant zijn?21/03/18 - 07:23 Mobiliteitsbudget en cash-for-cars goedgekeurd13/03/18 - 10:49 Gevolgen van kanker zijn handicap, oordeelt rechtbank08/03/18 - 06:27 Verboden te roken … in de bedrijfswagen

Blog

13/06/18 - 16:19 6 tips om de thuiswerkplek succesvol te implementeren02/05/18 - 07:20 Stapvoets is de snelste weg naar een betere mobiliteit26/03/18 - 10:23 Ken jij de vier Aziatische carrièreopties?06/03/18 - 06:50 Bescheidenheid siert ook een leider01/03/18 - 06:35 Ik heb het gehad met de files...20/02/18 - 07:03 3D-HR: omlaag, omhoog en opzij24/01/18 - 17:37 Cultuur + Technologie + Data = Employee Engagement17/01/18 - 10:01 Kijk niet enkel met je organisatiebril14/12/17 - 07:07 Pleidooi voor een gereduceerd werknemersstatuut12/11/17 - 19:48 WisKeys 2 jaar!

Jobhop

30/05/18 - 21:16 Jobhop: Peter Samyn30/05/18 - 21:12 Jobhop: Marc De Boom30/05/18 - 12:06 Jobhop: Tony Verlinden30/05/18 - 11:53 Jobhop: Bart Buysse17/05/18 - 08:24 Jobhop: Johan Browaeys17/05/18 - 08:18 Jobhop: Olivier Valentin17/05/18 - 08:04 Jobhop: versterking voor VFU17/05/18 - 07:08 Jobhop: Valérie Moerenhoudt08/05/18 - 07:04 Jobhop: Nathalie Strynckx02/05/18 - 17:00 Jobhop: Fabrice Desmedt

Events

07/06/18 - 16:18 HR-Gala 201811/04/18 - 08:44 Werkgeluk 202019/03/18 - 09:53 HR in de zorg: Is leren de geheime superkracht?20/02/18 - 12:29 Meer events?13/02/18 - 12:54 Masterclass Recruitment Analytics06/02/18 - 09:33 Arbeidsre-integratie bij langdurige ziekte22/12/17 - 11:18 De uitdagingen van Arbeidsmarkt 4.019/10/17 - 11:35 CSR Professional of the Year - GRATIS TICKETS voor WisKeys-lezers19/09/17 - 14:53 Conferentie #HRPRO10011/09/17 - 12:59 The future of HR: employee engagement is key

Dossiers

06/06/18 - 22:18 Langer werken: hoe worden we samen 100?24/05/18 - 07:22 Recruitment analytics14/03/18 - 16:42 De hartslag van arbeidsmarkt 4.021/02/18 - 16:26 CSR is een trend, geen hype07/12/17 - 07:48 De arbeidswet ontrafeld06/11/17 - 16:36 De toekomst in beweging12/10/17 - 05:39 Innoverende HR in de praktijk15/06/17 - 09:47 Re-integratie = kansen benutten14/06/17 - 09:00 #LerenuitBoeken01/06/17 - 06:18 Mini-dossier: duurzame loopbanen